Pierwsza wizyta lekarska wiąże się przede wszystkim z oceną stanu kończyn. Lekarz z pewnością będzie chciał poznać charakter wykonywanej pracy (praca stojąca, siedząca), czy jesteśmy uzależnieni od jakichkolwiek używek, czy jesteśmy przewlekle chorzy i stosujemy leki. Wywiad jest niezmiernie ważny, bowiem pomoże on ustalić nie tyle postawienie diagnozy, co podjęcie odpowiedniego leczenia.

METODY LECZENIA ŻYLAKÓW

• kompresjoterapia (leczenie uciskowe)
• skleroterapia
• leczenie środkami farmakologicznymi
• leczenie operacyjne

KOMPRESJOTERAPIA

Leczenie uciskowe zwane również kompresjoterapią polega na nierównomiernym ucisku, który powoduje obkurczanie żył, tym samym ułatwiając swobodny przepływ krwi. Metoda ta wymaga użycia odpowiednich rajstop (pończoch), opasek uciskowych, a nawet podkolanówek, które dobierane są przez lekarza i dostosowane do potrzeb pacjenta. Tego rodzaju rajstopy należy nosić przez cały dzień – w nocy kończyny odpoczywają bez jakiegokolwiek ucisku.

Należy nadmienić, że metoda ta nie może być stosowana u wszystkich osób mających żylaki. Jest ona wręcza zabroniona wówczas, gdy pacjent cierpi na zakrzepice żył głębokich, a także choruje na miażdżycę.

SKLEROTERAPIA

Jedna z powszechniejszych metod leczenia żylaków. Mniej inwazyjna aniżeli zabieg operacyjny, jednak cechująca się zbliżoną skutecznością. Polega na wprowadzeniu za pomocą strzykawki do żylaka Polidocanolu lub siarczanu sodowego tetradecylu. Środki te powodują zarośnięcie żyły. Po zabiegu skleroterapii zalecana jest kompresjoterapia (noszenie rajstop lub opaski uciskowej).

Do działań niepożądanych skleroterapii zaliczamy m.in. zaburzenia neurologiczne, zakrzepice żył głębokich czy też martwice skóry lub występujące po zabiegu reakcje alergiczne.

LECZENIE FARMAKOLOGICZNE

Objawowe lub uzupełniające. Leczenie farmakologiczne nie jest remedium na żylaki, ponieważ za pomocą medykamentów nie wyeliminujemy przewlekłej niewydolności żylnej. Lekarze zazwyczaj przepisują leki mające za zadanie wzmocnić ściany żył, zmniejszyć ich przepuszczalność, zmniejszyć obrzęk kończyny, uczucie ciężkości nóg i towarzyszące żylakom dolegliwości bólowe. W zależności od stopnia zaawansowania choroby stosuje się także leki przeciwkrzepliwe, moczopędne i przeciwzapalne.

LECZENIE OPERACYJNE

Przeprowadzenie operacji uważane jest za najskuteczniejszą metodę usuwania żylaków, niemniej nie każdy przypadek się do tego nadaje. Operowani są zazwyczaj pacjenci, u których zaawansowane stadium żylaków objawia się sączącymi się owrzodzeniami, zapaleniem, a także u tych, u których zmiany ulegają nasileniu pomimo stosowanego leczenia zachowawczego.

Zabieg najczęściej przeprowadzany jest w znieczuleniu ogólnym. Polega na usunięciu żyły odpiszczelowej (całkowitym lub częściowym). Po operacji, pacjenta obowiązuje kilkudniowe leżenie z nogami uniesionymi do góry, a dalsza rekonwalescencja polega na noszeniu rajstop, podkolanówek lub opasek uciskowych (kompresjoterapia).

Najczęstszymi powikłaniami operacyjnymi są martwica skóry, krwiaki, uszkodzenia nerwów, a także zakażenia ran i zakrzepica żył głębokich.

Żylaki powstają wówczas, gdy krążenie żylne w kończynach dolnych jest zaburzone, a zastawki uszkodzone. W takich sytuacjach wzrasta ciśnienie w naczyniach żylnych, a krew nie ma swobodnego przepływu – nie trafia do serca – najzwyczajniej się cofa. Nieleczona choroba prowadzi do trwałego niedotlenienia, które objawia się wypukłościami na skórze, a nawet trudno gojącymi się ranami (owrzodzeniami).

Leczenie owrzodzeń zwykle rozpoczyna się od wykonania serii badań diagnostycznych, a kolejno prowadzone są działania mające na celu zlikwidowanie powstałego obrzęku.

Nieleczone żylaki mogą powodować niebezpieczne zatory. Wyróżniamy dwa rodzaje zatorów:
1. Zator, który blokuje tętnice płucną
2. Zator wsteczny

Pierwszy z powikłań, zator blokujący tętnice płucną jest niezwykle groźny dla życia człowieka, bowiem jeżeli jest nieleczony może doprowadzić do śmierci. Drugi, nie mniej poważny, powoduje na przykład niedowład kończyn dolnych.

Innymi powikłaniami są owrzodzenia, wszelakie wypryski, obrzęk skóry, oraz zakrzepica żył i zakrzepy żylaków. W razie ich wystąpienia zazwyczaj niezbędne jest jak najszybsze wykonanie zabiegu operacyjnego. Towarzyszy im przeszywając ból, a wykonany zabieg nie gwarantuje całkowitego wyleczenia, bowiem żylaki lubią nawracać.

POWIKŁANIA POZABIEGOWE

Przeprowadzony zabieg operacyjny nie gwarantuje sukcesu i pozbycia się żylaków raz na zawsze. Ponadto istnieje spore prawdopodobieństwo wystąpienia szeregu powikłań pozabiegowych. Pierwsze z nich to przede wszystkim nawroty choroby i zakażenia ran pooperacyjnych. Możemy jednak na nie wpłynąć poprzez stosowanie odpowiedniej diety, redukcje masy ciała, zaprzestanie picia alkoholu i palenia tytoniu, a w przypadku chorych na cukrzyce, kontrolowanie poziomu glukozy w surowicy krwi.

Innymi powikłaniami pooperacyjnymi są krwiaki oraz częściowe i zwykle przemijające zaburzenia czucia. Ostatnimi czasy do „łask” wraca zakażenie gronkowcem, którego pacjent nabawia się najczęściej na sali operacyjnej, a którego leczenie jest niezwykle żmudne, długotrwałe i wycieńczające organizm.

Aby zapobiegnąć żylakom organizm potrzebuje między innymi codziennej dawki ruchu, najlepiej na świeżym powietrzu, bowiem wówczas „dotlenimy” także serce i mózg. Problem pojawia się wtenczas, kiedy mamy słabe żyły – ścianki robią się zgrubiałe i uszkadzają się zastawki żylne. W konsekwencji krew nie może swobodnie przepływać z kończyn dolnych do serca, wzrasta ciśnienie krwi – to uproszczony schemat powstawania żylaków. Jeżeli już się pojawią uwidaczniają się, jako zmienione kolorystycznie (kolor niebieski do brązowego włącznie) linie tudzież „pajączki”.

CO ROBIĆ, ABY NIE DOPUŚCIĆ DO POWSTANIA ŻYLAKÓW?

UNIKAJ DŁUGIEGO STANIA I SIEDZENIA

Wiele godzin spędzamy stojąc lub siedząc – zmusza nas do tego praca. Niemniej jednak jeżeli siedzisz bite osiem godzin przy biurku staraj się w miarę możliwości jak najczęściej wstawać i spacerować, chociażby po korytarzu. Z kolei, jeżeli twoja praca jest stojąca, przestępuj z nogi na nogę, spaceruj, a jeżeli masz taką możliwość wykonuj przysiady – te wszystkie czynności sprawią, że krew będzie napływać do serca.

NIE PIJ I NIE PAL

Palenie papierosów zwiększa ryzyko wystąpienia nie tylko zawału serca i nowotworu, ale również żylaków. Negatywnie wpływa też spożywany w dużych ilościach wysokoprocentowy alkohol (wódka).

PO PRACY ODPOCZNIJ Z NOGAMI WYCIĄGNIĘTYMI DO GÓRY

W pracy pozycja ta jest raczej niemożliwa, dlatego też pamiętaj, aby po przyjściu do domu wyciągnąć nogi do góry (podłóż pod nie np. poduszkę). Utrzymuj nogi powyżej linii serca. Możesz je także podeprzeć o ścianę. Wówczas wypoczną, a przepływ krwi zostanie usprawniony.

ZREZYGNUJ Z GORĄCYCH KĄPIELI I OGRANICZ SAUNĘ

Czas spędzony w wannie z gorącą wodą jest niewątpliwie bardzo przyjemny, niemniej wówczas dochodzi do rozszerzenia żył. Podobna sytuacja występuje wtedy, gdy korzystasz z sauny, wystawiasz się na działanie promieni słonecznych (letnie opalanie, a nawet solarium) oraz gdy zakładasz nieodpowiednie buty, (np. glany w letnie i upalne dni).

PRZEDE WSZYSTKIM RUSZAJ SIĘ

Sport to zdrowie, a otyłość to choroba. Dlatego nie dopuść do wystąpienia większej nadwagi aniżeli kilka kilogramów. Codzienna dawka zdrowego ruchu poprawi krążenie, wzmocni mięśnie, serce i dotleni mózg (sport na świeżym powietrzu).

ODPOWIEDNIE OBUWIE

Dobór odpowiedniego obuwia w dużej mierze tyczy się kobiet. Należy wystrzegać się butów, w których obcas przekracza 5 cm, oraz tych mających wąskie i uciskające palce stóp, noski.

KĄPIEL DLA STÓP

Kąpiel stóp to nie tylko przyjemność – ma ona także działanie lecznicze. Warto zaopatrzyć się w odpowiednie zioła (np. nagietek, kasztanowiec, dziurawiec, skrzyp polny). Zaparzamy je i moczymy w nich nogi (20-30 minut).

NA SAM KONIEC PAMIĘTAJ O ODPOWIEDNIM UBIORZE

Zrezygnuj z obcisłych jeansów, bielizny, a nawet uciskających skarpet czy maksymalnie opinających nogi rajstop, podkolanówek i pończoch. Wybierz te tzw. przeciwżylakowe.

Powstanie żylaków może być uwarunkowane genetycznie, niemniej jednak negatywny wpływ ma także wiek, płeć, środowisko i prowadzony styl życia. Na wiele wymienionych czynników można wpłynąć, aczkolwiek, jeżeli w grę wchodzi genetyka nie ma dużej możliwości zapobieżenia ich wystąpieniu.

Żylaki to potoczna nazwa niewydolności żylnej. Wraz z wiekiem delikatne ściany żył tracą swoją elastyczność, twardnieją i grubieją. W konsekwencji często dochodzi do uszkodzenia kontrolujących przebieg krwi, zastawek żylnych, co nierozerwalnie wiąże się z uniemożliwieniem swobodnego przepływu krwi.

Bardzo ważną rolę odgrywa prowadzony styl życia oraz środowisko pracy. Okazuje się, że na powstawanie żylaków są narażeni nie tylko pracownicy biurowi tudzież osoby prowadzące siedzący tryb pracy, ale również ci, którzy spędzają po kilka-kilkanaście godzin dziennie w pozycji stojącej (np. pracownik sklepu). Pozostawanie w jednej pozycji przez długi okres czasu musi być obowiązkowo uzupełniane odpowiednią dawką ruchu (aktywność fizyczna – sport). Warto zapewnić sobie regularne spacery, wizyty w siłowni i/lub salonie fitness, a w weekendy warto pokusić się o wycieczkę rowerową, czy wspinaczkę górską. Każda aktywność ruchowa powoduje usprawnienie krążenia, tym samym krew przepływa swobodnie przez cały organizm.

Następnymi czynnikami mogącymi wywołać żylaki kończyn dolnych jest przebyte zapalenie żył, leki hormonalne (m.in. tabletki antykoncepcyjne), otyłość oraz ciąża. Mówiąc o otyłości należy rozumieć, co najmniej 7-10 nadliczbowych kilogramów. Lekka, kilkukilogramowa nadwaga nie jest problemem, bowiem można ją wyeliminować poprzez stosowanie zbilansowanej diety i odpowiednią dawkę ćwiczeń, niemniej kilkunasto lub kilkudziesięciokilogramowa otyłość nie tylko przyczynia się do powstania żylaków i uniemożliwia swobodne poruszanie się, ale także realnie zagraża życiu człowieka.

Z żylakami borykają się dosyć często kobiety w ciąży. Powoduje je obniżenie aktywności fizycznej, znaczny przyrost masy i swoista „burza hormonów”, tym samym przepływ krwi w żyłach zostaje utrudniony (krew nie przepływa swobodnie od kończyn dolnych do serca)

UWAGA NA POWIKŁANIA

Nieprawdą jest, że żylaki nie powodują absolutnie żadnych powikłań. Otóż mogą być one przyczyną na przykład stanów zapalnych żył i tworzeniu się skrzepów, które pękając mogą nawet doprowadzić do powstania zatorów i w konsekwencji do śmierci.

Dopatrując się przyczyn możemy wymienić podłoże genetyczne, oraz szereg czynników wypływających na ich powstawanie, jak między innymi: siedzący tryb życia, otyłość (może utrudniać poruszanie się), gorące i długie kąpiele (w tym korzystanie z sauny), ciąża, zakrzepica żył jak również ich zapalenie. Co ciekawe, żylaki występują w dużej mierze u kobiet. Wiek ma również znaczenie – mało która nastolatka posiada żylaki, z kolei kobiety po 40, 50 czy 60 roku życia mają je o wiele częściej.

PIERWSZE OBJAWY

Zdecydowana część społeczeństwa bagatelizuje pojawienie się na nogach „niewielkich pajączków” twierdząc, że tak po prostu musi być. Myślą, że taki stan rzeczy nie ulegnie pogorszeniu, a odpowiednie rajstopy skutecznie zamaskują nieestetyczny problem. Otóż w praktyce jest całkiem odwrotnie. Żylaki bowiem rozwijają się bardzo wolno, a o ich wczesnym stadium zazwyczaj alarmuje:

• obrzęk kończyn dolnych (nóg),
• ból nasilający się najczęściej wieczorem, tuż po pracy,
• charakterystyczne uczucie ciężkości nóg.

Jeżeli jeden z wyżej wymienionych objawów dotyczy nas, nie ma chwili do stracenia – niezbędna staje się wizyta u lekarza rodzinnego, który skieruje pacjenta do flebologa (specjalisty od chorób żył). W dokładnej diagnostyce choroby pomoże badanie USG, warikografia i termografia ciekłokrystaliczna. W dalszej kolejności ustalany jest indywidualny tok leczenia, które dzieli się na leczenie farmakologiczne, zachowawcze i w ostateczności operacyjne.

NAJWAŻNIEJSZA PROFILAKTYKA

Celem zapobiegnięcia żylakom lekarze zalecają nienadużywanie gorących kąpieli, niedopuszczenie do wystąpienia otyłości oraz powiązana z tym dbałość o aktywność fizyczną, a także, co istotne, unikanie ciasnych spodni. O ile można przestrzegać tych kilku zasad, o tyle sprawa wygląda bardziej poważnie, jeżeli wykonywana praca wymaga przebywania w pozycji siedzącej. Wtenczas zalecane jest jak najwięcej ruchu – spacer po biurze, rozprostowanie kości i noszenie wygodnego obuwia (unikanie wysokich obcasów).